Hava Şehitleri Anıtı Önünden Geçenler Hikayesini Bilmiyor

Önünden Geçerken Hava Şehitleri Anıtını Fark Ettiniz mi ?

İstanbul Fatih ilçesinde, Saraçhane semtinde bulunan parkın önünden geçenlerin kafalarını çevirip gördüğü fakat bakmadığı bir mermer sütundan söz edeceğiz, size..
Türk havacılık tarihinin ilk hava şehitleri adına, Zeyrek Mahallesinde, eski Fatih Belediye binası (2010'dan itibaren Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi rektörlük binası) karşısına dikilmiş bir sütun bu.
Yılların dinlenme parkı olarak (İBB Hava Şehitleri Parkı) İstanbullulara hizmet eden yerde, ucu kırık gibi duran bir beyaz sütunun dikiliş amacını, bugün önünden geçen binlerce kişi bilmez.
Oysa bu anıt, 1916 yılından itibaren bu parkın ortasında yer almaktadır. Yüzyılı aşkın bir zamandır İstanbul'un göbeğinde yer alan önünde yıllarca, her 15 Mayıs günü tören düzenlenirdi. Artık, Edirnekapı Hava Şehitleri Kabristanında yapılan törenler yapılırdı.

Anıtın Tarihçesi ve Hakkında

Tayyare Şehitleri Anıtı olarak adı konulan daha sonra Hava Şehitleri Anıtı adını alan anıt, Türk havacılık tarihinde ilk hayatını kaybeden ve "şehit" olarak anılan Fethi, Sadık ve Nuri beylerin anısına 1916'da Mimar Vedat Tek'in eseri olarak 2 Nisan 1914'te temeli atılmış atılmış ve yapımı 1916'da tamamlanmıştır. Mermer bir kaide üzerinde kırık bir sütundan meydana gelir.

Sanatçının, Selçuklu ve Osmanlı süsleme ögelerini kullandığı anıta ait sütunun kırık olması, havacıların yarım kalan yolculuklarını simgeliyor. Sütunun üzerinde bronzdan bir defne dalı bulunur. Eğer ulaşabilmiş olsalardı tayyarecilerin Kahire'de boyunlarına asılacak olan madalyanın büyütülmüş birer kopyası yaklaşık 7.50 m yüksekliğindeki anıtın kaidesinin iki yanına yerleştirilmiştir. Madalyanın üzerinde uçak figürü, Beyazıt Kulesi ve İstanbul tasvir edilmiştir.

Şehit Pilotlar
27 Şubat 1914 tarihinde, iki uçakla İstanbul’dan Kahire’ye uçan Fethi Bey ile Sadık Bey Şam-Kudüs arasında uçaklarının düşmesi sonucu yaşamlarını yitirdiler. Nuri Bey ise 11 Mart 1914’te Yafa’dan kalkan uçağının düşmesi sonucu meslektaşlarıyla aynı kaderi paylaştı, şehit oldu.
Türk havacılık tarihinde ilk hayatını kaybeden ve "şehit" olarak anılan Nuri (8 Mart 1914), Yüzbaşı Fethi (3 Mart 1914) ve Üsteğmen Sadık (3 Mart 1914 ) beyler Şam'daki Emevî Camii'nde Selahaddin Eyyubi türbesinin yanına defnedilmişlerdir. 

Pilotların neden böyle bir yolculuğa çıktığını öğrenmek isterseniz buraya tıklayınız

Anma günü

Anıtta ilk anma töreni 1916'daki açılış gününde yapıldı. Ancak 1926'ya kadar hiçbir kutlama yapılmadı. 

Mustafa Kemal Atatürk tarafından 16 Şubat 1925'te Türk Havacılık Cemiyeti'nin kurulmasının ardından , 27 Ocak , 27 Ocak 1923'te bir eğitim uçuşu sırasında şehit düşen pilot Binbaşı Mehmet Fazıl Bey ve Astsubay Mehmet Emin Bey'in anısına havacılık şehitlerini anma günü olarak kabul edildi . Anma töreninin bir parçası olarak, o anma gününde öğlen saatlerinde Türkiye hava sahasındaki tüm uçuşlar bir saatliğine durduruldu.  27 Ocak'taki anma kutlamaları 1935 yılına kadar sürdü . 

Ocak ayı Türkiye'nin en soğuk aylarından biri olduğu için anma törenleri neredeyse yapılamıyordu. 1935'ten itibaren anma günü, 1919'da İzmir'in Yunan kuvvetleri tarafından işgali sırasında Albay ( Osmanlı Türkçesi : Miralay ) Fethi Bey, gazeteci Hasan Tahsin ve diğer dokuz kişinin öldürüldüğü gün olan 15 Mayıs'a ertelendi . 

2002 yılında, havacılık şehitleri anma günü, nihayet tarihi 18 Mart'a değiştirilerek daha genel Şehitler Anma Günü ile birleştirildi; bu tarih, Çanakkale Savaşı'ndaki 18 Mart 1915 Muharebesi'ni anmaktadır . O zamandan beri, havacılık şehitleri, ulusa hizmet yolunda hayatını kaybeden diğer tüm kurbanlarla birlikte anılmaktadır.

Derleme @tarihivefa