Saraçhanede Bir Efsane , Kırk Çeşmeler

Saraçhanede Bir Efsane , Kırk Çeşmeler.

Fatih, Saraçhane’den Unkapanı’na giderken Bozdoğan Kemeri’nin hemen ayağında bulunan Kırk çeşmeleri, İstanbul'un su ihtiyacını karşılamak için, Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle Mimar Sinan tarafından inşa edilmiştir

Belgrat Ormanları'ndan getirilen su İstanbul'un merkezlerine dağıtılırdı. Halkın su ihtiyacını karşılayan kırk çeşmeler. 1940'lı yıllarda yol genişletmede çalışmasında kaldırıldı. Çeşmelerin mermer kabartma tavus kuşları. Saraçhane'deki parkın içinde temel kalıntıları bulunan, Ayios Polyeuktos Kilise ve Manastır kalıntılarının devşirme malzeme olarak alınmasıyla çeşmede süs olarak kullanıldığı değişik kayıtlarda mevcuttur..

Fatih'te Kırk çeşmeler mahallesi olarak adlandırılan son dönem de Zeyrek Mahallesi adıyla anılan yerde bulunan yapı, 1930'larda İstanbul'un Osmanlı eserlerini yok etmekle tanınan, tarihi eser katili Henri Prost'un nazım planı gereği Atatürk Bulvarı açılırken parçaları sökülmüş ve 1940'larda yol genişletmesiyle ortadan kalkmıştır. Tavuskuşu kabartmalı olanı başta olmak üzere bazı parçaları koruma amacıyla sökülen, yerinde sadece kemerin ve kayıp yapının silik hatlarının kaldığı çeşmeyi bugün pek kimse bilmez.

Saraçhanebaşında ve yakınındaki at pazarı semtindeki at ahırlarının ve atların temizliklerine ve sulanmalarına yararmış daha çok...1940'larda At Pazarı oradan kaldırıldıktan sonra civardaki pek çok saraç, nalbant, mıhçı, keserci, sırımcı, derici dükkânı da su sıkıntısı çekince ve ahırlar gidince kapanmış 1938 yıllarında Edirnekapı-Topkapı arasındaki sur diplerine taşınmış

Semtin adı da at, merkep ve her türlü yük ve koşum hayvanlarının eğer, dizgin, koşum takımları, kamçıların yapıldıkları sırım imalatı işleri yani saraciye işlerini yapan saraç dükkânları bu semtte toplandığı için adı SARAÇHANEBAŞI olmuş.. Sadece saraçlar değil nalbant dükkânları ve yüzlerce at ahırları da bu semtte bulunuyormuş. Anadolu'dan gelen atlı sipahiler İstanbul'da kaldıkları süre boyunca atlarının bakımı, tımarı, yiyip içmesi ve güvenliği için atlarını Saraçhanebaşı ve Bozdoğan Su Kemeri'nin iç tarafında şimdi Kadınlar Pazarı ya da Siirtliler Pazarı denilen yerin az ilerisinde Çırçır'a varmadan AT PAZARI denilen yerdeki ahırlara teslim ederlermiş...

At Pazarı semti günümüzde sadece ad olarak yaşıyor. Semtteki Mıhçılar ,Keserciler, Sırımcılar gibi cadde ve sokak adları da Saraçhanebaşı gibi birbirine yakın ve hayvanlarla ilgili işlerin adları olduğu için sokaklarda isim olarak yaşamaktadır.

Bozdoğan Kemeri’nin Haliç tarafında ve Gazanfer Ağa Medresesi’nin karşısında buradaki su haznesinin az ötesinde bulunan kitâbesiz Kırkçeşme adı verilen çeşme binası, Atatürk Bulvarı açılırken yeniden daha geride yapılmak üzere taşları numaralanarak sökülmüş, fakat bir daha ihya edilmemiştir. Bazı yazarların bu çeşmenin Bizans devrine ait olduğunu sanmalarına yol açan, üzerinde çifte tavuskuşu kabartması olan mermer Bizans levhası ise müzeye kaldırılmıştır.